Uwzględnij uwarunkowania kulturowe obdarowanego
3. krok do idealnego upominku reklamowego: uwzględnij uwarunkowania kulturowe i zasady etykiety obdarowanego
Prezenty reklamowe i upominki biznesowe są niczym uniwersalny język, który pozwala porozumiewać się z ludźmi na całym świecie. Jest jednak pewien haczyk: w różnych miejscach język ten może być rozumiany zupełnie inaczej. To, co w jednej kulturze doskonale sprawdza się jako upominek, w innym kraju może okazać się całkowitym nieporozumieniem, a nawet obrazą.
Wręczenie niestosownego prezentu może poważnie zaszkodzić relacji biznesowej, a nawet ją zakończyć. Takie niezręczności najczęściej wynikają z nieświadomego posługiwania się symbolami — zarówno słownymi, jak i materialnymi. Na przykład pewna firma budowlana z Kalifornii podarowała tajwańskim partnerom biznesowym zielone czapki z daszkiem, nie znając chińskiego powiedzenia, według którego zielona czapka na głowie mężczyzny oznacza, że żona potajemnie go zdradza. O ile w tym przypadku wpadka wywołała jedynie zakłopotanie po obu stronach, o tyle pewien amerykański producent elektroniki stracił duży kontrakt w Chinach z powodu źle dobranego upominku. Amerykanie podarowali gospodarzom pięknego kryształowego żółwia, w którym Chińczycy dopatrzyli się zachodniej aluzji do znacznego zapóźnienia chińskiego przemysłu wobec Zachodu. W Komunistycznej Partii Chin rozpętała się w każdym razie prawdziwa polityczna burza, a zamówienie, które wydawało się już bliskie, trafiło do konkurentów z Japonii.
W dawnych estońskich zwyczajach za niestosowne uważano na przykład podarowanie noża. Znaleziono jednak rozwiązanie: obdarowany powinien dać w zamian monetę i w ten sposób odwrócić pecha. W Estonii etykieta nie jest jednak aż tak surowa, a ewentualną wpadkę często da się obrócić w żart bez większych szkód. Za granicą nie zawsze jest to równie proste.
Zacznij od rozpoznania pochodzenia zagranicznych partnerów
Planując prezenty dla zagranicznych partnerów biznesowych na styku kultur, trzeba poznać zwyczaje drugiej strony i dobierać upominki z uwzględnieniem jej pochodzenia. Opracowywanie koncepcji prezentów i upominków warto więc zacząć od ustalenia, skąd pochodzą najważniejsi partnerzy. Jeśli potrzebujesz prezentów dla partnerów zagranicznych, określ główne kraje docelowe. Klientów można podzielić według regionów świata. Z pewnością wyłonią się charakterystyczne różnice między tym, co i jak można wręczać w Europie oraz Skandynawii, a tym, co jest odpowiednie na przykład w Azji, USA czy Afryce. W USA, Europie i krajach nordyckich znaczenie prezentów reklamowych jest mniejsze, a cała kwestia bywa w biznesie traktowana jako miły dodatek (ang. nice to have). W krajach Azji i Afryki znacznie więcej uwagi trzeba natomiast poświęcić prezentom, etykiecie ich wręczania, a także pakowaniu i sposobowi przekazania.
Najważniejsze różnice między Zachodem a Wschodem
W USA i Europie wręczanie prezentów nie jest wprost oczekiwane, choć upominki z podziękowaniem zwyczajowo towarzyszą wspólnym wydarzeniom i uroczystościom. Miłym gestem jest też podziękowanie od czasu do czasu za współpracę. Z kolei na przykład w Japonii i Chinach prezent symbolizuje wywiązywanie się ze zobowiązań i szacunek dla roli obdarowanego w naszym życiu. Prezenty służbowe mają zwykle osobisty charakter i symbolicznie wyrażają naturę relacji. W Japonii i Chinach przynosi się prezenty wszystkim osobom, z którymi odbywa się spotkanie. Ważne są również czas i sposób wręczenia: prezent przekazuje się podczas pierwszego spotkania, a upominek w rewanżu otrzymuje na ostatnim. Prezent zawsze podaje się odbiorcy obiema rękami.
W USA, Europie i Skandynawii kolory nie mają zasadniczego znaczenia, natomiast w Japonii i Chinach barwa opakowania jest silnie symboliczna. W Azji należy na przykład unikać bieli, kojarzonej ze śmiercią. Czerwień, zieleń lub żółć zazwyczaj uznaje się natomiast za odpowiednie kolory opakowania.
Kolejnym ważnym aspektem, który trzeba uwzględnić przy wręczaniu prezentu, jest religia. Na przykład hinduistom nigdy nie wręcza się wyrobów skórzanych, ponieważ krowa jest w ich kulturze zwierzęciem świętym. Wybierając prezent dla muzułmanina, warto pamiętać, że dobrym upominkiem jest kompas symbolizujący odnajdywanie Mekki. W tym kręgu kulturowym za niestosowne uznaje się prezenty związane z alkoholem i wieprzowiną. Dla porównania wina, koniak i inne alkohole są bardzo popularnymi prezentami biznesowymi w USA, Skandynawii oraz Europie.
Z prezentami spożywczymi w ogóle warto zachować ostrożność. Na przykład Żydzi mogą mieć wątpliwości, czy podarowana żywność jest koszerna, czyli zgodna z żydowskim prawem religijnym. Jeśli okaże się, że tak nie jest, prezent raczej zaszkodzi relacji biznesowej. Przy żywności trzeba uwzględnić również alergie i podobne ograniczenia.
Przy wręczaniu prezentów trzeba uwzględnić:
- Cenę prezentu biznesowego, czyli jego wartość — w kontaktach zagranicznych może ona prowadzić do niezręczności.
- Tradycje danego regionu, w tym znaczenie kolorów w różnych kulturach oraz moment otwarcia prezentów. W niektórych kulturach należy zrobić to dopiero później, natomiast na przykład w Ameryce Południowej darczyńca oczekuje otwarcia upominku od razu, w jego obecności.
- Zwyczaje dotyczące tego, komu należy wręczyć prezent. Na Zachodzie szef firmy lub organizacji jest często przede wszystkim kolegą, z którym rozmawia się przyjaźnie i po imieniu. Dlatego zwykle z humorem przyjmuje się sytuację, gdy podczas pierwszego spotkania upominek biznesowy nie trafia do osoby zajmującej najwyższe stanowisko w pokoju. W Azji pozycja szefa znacznie przewyższa natomiast pozycję pozostałych osób, co znajduje wyraz także w stylu komunikacji i okazywanym szacunku.
- Trzeba też uwzględnić punktualność i odmienne podejście do czasu na Zachodzie oraz Wschodzie. Jeśli w Europie Północnej godzina 12 oznacza przybycie dokładnie o 12, w Azji może to być dowolny moment między 11 a 14. W Europie dwugodzinne spóźnienie na spotkanie jest niezwykle krępujące, ale w niektórych częściach Azji taka „elastyczność” może w ogóle nie stanowić problemu. Trzeba to po prostu zaakceptować, nawet jeśli jest to dla nas niecodzienne i niewygodne.
Podsumowując, poważnej wpadki przy wręczaniu prezentów biznesowych zagranicznym partnerom można uniknąć dzięki solidnemu przygotowaniu: poznaj ich pochodzenie kulturowe, przekonania religijne i osobiste preferencje. Możesz poszukać informacji w internecie, ale jeszcze lepiej zebrać je od osoby tej samej narodowości lub przedsiębiorcy działającego już w danym kraju. Jeśli nie masz takich znajomych, przed ważnym spotkaniem możesz zwrócić się do regionalnego przedstawicielstwa zagranicznego izby handlowo-przemysłowej swojego kraju lub do ministerstwa spraw zagranicznych. Warto również poradzić się eksperta od etykiety i różnic kulturowych.
Autorka wpisu: Mari-Liis Vaher
Artykuł oparto na książce „10 kroków do idealnego prezentu” (autorzy: M-L. Kallismaa, R. Vaher, 2017)
Odpowiednie dla zagranicznych partnerów upominki firmowe znajdziesz w naszej ofercie produktów, na przykład produkty estońskiego designu. Logo nanosimy za pomocą grawerowania lub innych usług znakowania — obejrzyj nasze realizacje, przeczytaj blog lub poproś o poradę.